Suryoyo Online's News

www.suryoyo-online.org


Syrische Kirche in Urfa in türkisches Kulturzentrum umgewandelt

 

Die syrisch-orthodoxe Mor Petrus und Mor Paulus-Kirche in der Stadt Edessa (Urfa) wurde durch die türkischen Behörden am 4. April 2002 in ein türkisches Kulturzentrum umgewandelt und nach dem Provinzgouverneur Kemalettin Gazezoğlu (1923-1976) benannt. Die Kirche wurde im Jahr 1861 zu Lebzeiten des Patriarchen von Antiochien, Mor Ignatius Jakob II., und des Metropoliten von Edessa, Mor Gregorius David, erbaut. Nachdem die Syrer im Jahr 1924 aus Edessa nach Aleppo vertrieben wurden, wurde die Kirche zuerst als Tabakfabrik genutzt, anschließend – bis in die 1970er Jahre – als Weinfabrik. Nach der Restauration im Jahr 1997 wurde sie in eine Werkstatt umgewandelt. Seit 2001 wird das Kirchengebäude als „Kultursaal“, das frühere syrische zum Kirchenareal gehörige Schulgebäude als Ausstellungsraum, Bibliothek und Ausbildungsstätte für Jugendliche genutzt.

In den von den Syrern verlassenen Städten und Dörfern in der Türkei gibt es noch Hunderte von Kirchen und Klöstern, die herrenlos geblieben oder beschlagnahmt worden sind. Die christlichen Gotteshäuser, in denen die Patriarchen, Bischöfe und Priester jeweils die syrische Liturgie in Aramäisch, in der Sprache Jesu Christi, feierten, werden heute als Moscheen, Werkstätten und sogar als Ställe benutzt. Und statt der Vorhänge mit Kreuzen und Bildern der Heiligen hängen heute vor dem Altarraum rote Fahnen mit weißem Halbmond und Stern. Heute, nach jahrhundertelanger Verfolgung, sollte endlich die Frage gestellt werden: Ist etwa die Zeit noch nicht gekommen, dass die Syrische Kirche eine Kommission gründet und mit der Aufgabe betraut, nach enteigneten und verlassenen Kirchen, zerstreuten Kirchenschätzen und verlorenen oder zum Islam zwangskonvertierten Kirchensöhnen und -töchtern? Die Hoffnung, dass das  syrische Kulturerbe zunehmend wiederentdeckt wird, darf nicht aufgegeben werden! Sie trügt nicht!

 

Gabriel Rabo


Urfa’daki Süryani Kilisesi Türk Kültür Merkezine değiştirildi

Şanlıurfa İl Özel İdaresi İl Daimi Encümeninin 04.04.2002 tarih ve 134 sayılı kararı ile Mor Petrus ve Mor Paulus Kilisesi kompleksine Vali Kemalettin Gazezoğlu (1923-1976) Kültür Merkezi adı verildi.

Şanlıurfa İl merkezinin Nimetullah Mahallesi, Ellisekiz meydanı mevkiindeki bu kültür merkezi, İsa Peygamber’in Havarilerinden Aziz Paulus ve  Aziz Petrus adına ithaf edilmiş olan bir kilise ile bunun avlusundaki yapılardan oluşan bir külliye halindedir. Giriş kapısı üzerindeki kitabesine göre bu kilise Patrik II. Yakup ve Metropolit Aziz Gregorius David döneminde yakubi meshebindeki Süryaniler için 1861 tarihinde inşa edilmiştir. Kilise mekanına giriş kapısı solunda ve Narthex payelerinde yer alan kitabeler buraya gömülen azizlerle ilgili mezar kitabeleridir.

Üç nefli bazilikal planlı yapının her nefi bazalt sütunlara oturan dörder çapraz tonozla örtülüdür. Apsisler Suriye bazilikalarında olduğu gibi dışarıdan çıkıntı halinde olmayıp düz duvar halindedir. Üç gözlü dış Narthex’in üzerinde Gynakaion (Kadınlar Mahfili) bulunmaktadır. Kilisenin güney avlusunda doğu-batı yönünde uzayan ve kuzey cephesinden sağlı sollu merdivenlerle çıkılan iki katlı yapı, kitabesine göre 1860 yılında Patrik Yakup döneminde medrese olarak inşa edilmiştir. (Süryani harfleri ile Osmanlı Türkçesi’nde yazılmış olan bu kitabe Urfa Müzesi’nde sergilenmektedir.) Kilisenin kuzey avlusunun doğu yönünde, avlulu, eyvanlı, kuyulu ve revaklı geleneksel Urfa evleri planında inşa edilmiş olan Rahip [Metropolit] Evi yer almaktadır.

Urfalı Süryanilerin 1924 yılında Halep’e göç edişlerinden sonra kullanılmaz olan bu tarihi yapılar topluluğu Tekel İdaresi tarafından bir müddet tütün işleme fabrikası, daha sonra şaraplık üzüm deposu olarak kullanılmıştır. Fransızca “Tütün İşletmesi” anlamına gelen “regie” (reji)’den dolayı “Reji Kilisesi” olarak adlandırılan kilise ve buna bağlı yapılar 1970’li yılların sonlarında boşaltıldıktan sonra uzun yıllar boş kaldığından harap bir duruma gelmiştir. Kilise binası 1997 yılında Şanlıurfa Valiliği ve Şanlıurfa İli Kültür Sanat Eğitim ve Araştırma Vakfı (ŞURKAV) işbirliği ile kısmen restore edilerek Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’nın halı atölyesine dönüştürülmüştür.

2001 yılanda Şanlıurfa Valisi Muzaffer Dilek tarafından programına alınarak İl Özel İdaresi tarafından restorasyonu yapılan kiliseye “Kültür Salonu” fonksiyonu, güney avlusundaki medrese yapısına ise sergi salonu, kütüphane, gençlere yönelik sanat kursu salonları gibi kültürel amaçlı fonksiyonlar verilmiş ve bu tarihi külliye 24 Mayıs 2002 tarihinde İçişleri Bakanı Rüştü Kazım Yücelen’in katıldığı bir törenle “Vali Kemalettin Gazezoğlu kültür Merkezi” adıyla Şanlıurfa’nın hizmetine sunulmuştur. Kilisenin kuzey avlusunun doğu kesimindeki Rahip [Meropolit] Evi’nin de restorasyonun tamamlanmasıyla tüm bu külliye daha geniş bir biçimde ilimiz kültürüne kazandırılmış olacaktır. / Kaynak: www.sanliurfa.gov.tr/tarihiser.htm  


Suryoyo Online
Webmaster: Gabriel Rabo
Updated: 08.09.2003
[HOME] [NEWS]